Esperanto/Sarrera
Wikibooks(e)tik
Edukiak |
[aldatu] Zer da Esperantoa?
Esperantoa hizkuntza bat da, baina ez herrialde edota talde etniko batena; nazioarteko hizkuntza neutrala da.
[aldatu] Jatorria
Esperantozko oinarrizko hitz eta arauak L.L. Zamenhofek proposatu zituen, XIX. mendearen bukaeran. Urte gutxiren buruan, jendea ikasten hasi eta mundu-mailako komunitate bat sortu zen. Ordutik hona, Esperantoa erabilia izan da, beste edozein hizkuntzaren moduan. Nahiz eta beharrezkoa denean hitz berriak sortzen diren, hizkuntzaren egitura bera aldatu gabe mantentzen da, L.L. Zamenhof-ek idatzitako Fundamento de Esperanto liburuan adierazi bezala.
[aldatu] Ezaugarriak
Esperantoak egitura oso erregularra du. Hitzak askotan beste hitz batzuk batuaz sortzen dira, ikasi beharreko hiztegia murriztuz. Hizkuntza oso fonetikoa da; ortografiatik jakin daiteke zein den ahoskera eta alderantziz.
Esperantozko hitz gehienak, hizkuntza latindar, germaniko eta eslabikoen antzekoak dira. Hala ere, esperantoa ez da hizkuntza horien nahasketa, hizkuntza originala baizik. Zenbait ikuspegitik, Esperantoaren egiturak hizkuntza ez-europearren itxura handiagoa du, hizkuntza europearrena baino.
[aldatu] Zergatik ikasi beharko nuke esperantoz?
Esperantoa oso erabilgarria da komunikazio neutralerako. Honek esan nahi du Esperantoak ez duela talde etniko edo kultura jakin baten alde egiten eta eskubide berdinak, tolerantzia eta benetako internazionlismoa bultzatzen du. Hau Esperantozko hitzaldi, liburu, aldizkari, musika, interneteko eduki eta baita familia bizitzan ere ikus daiteke.
Gazteek bereziki esperientzia esanguratsuak izan ditzakete Esperantoa erabiliz: atzerriko etxeetan gonbidatu moduan egonda kontaktu zuzena izan bertako kulturekin, nazioarteko jaialdietan ondo pasatuz, mintegi desberdinetan jakintza eskuratuz, atzerriko hizkuntzekin kontaktuan jarriz eta eurei buruz gehiago ikasiz...
Gainera, Esperantoa oso era ona da umeak kanpo hizkuntzetan sartzeko. Esperantoa beste edozein hizkuntzatik ez datorrenez, arauak sinpleak eta gutxi dira, konjugazioa ez da existitzen eta ez dago buruz ikasi beharreko salbuespenik; hori dela eta, ikasle gazteek beste hizkuntza batzuk ikasi aldera eman dezaketen lehen pausua izan daiteke. Esperantoa ikasi eta gero, beste hizkuntza batzuk ikasteak askoz beldur gutxiago ematen du.
[aldatu] Zer egin dezaket Esperantoarekin?
Bide asko daude Esperantoa erabiltzeko. Imajina ezazu zure burua motxila lepoan duzula mundua ezagutzen. Pasporta Servo-rekin, bertako biztanleekin egon zintezke (1350 etxe baino gehiago, 89 herrialdetan), zeinek beste Esperanto hiztunak ostatatzen dituzten doan. Ostalariak mundu osoko jendea ezagutzeko aukera du eta bidaiariek doaneko ostatua.
Esperantozko gertakariren bat gauzatzen da, mundu osoan zehar, urteko egun guztietan eta Esperantoz hitz egiten duen jendea baino haratago doaz. Egunean zehar denetarik aurkitzeko aukera izango duzu, hitzaldi interesgarrietatik, masaia klaseetara. Gauetan, giro ezinhobea egoten da, musikaz horniturik. Universala Kongreso delakoak 2000-3000 pertsona inguru mugitzen ditu urtean. Gazteen urteroko batzar handienak 200-400 pertsona inguru erakartzen ditu. Batzar hauek oso interesgarriak izan daitezke, bai munduko beste jende asko ezagutzeko edota nazioarteko amodio istorio bat hasteko.
Esperantoa zure etxeko erosotasunetik ere erabil zenezake, Internet erabiltzeko aukerak aberastuz. gxangalo.com-etik nazioarteko berriak ikus zenitzake politikoki neutrala den ikuspuntu batetik. Foroak, Txat gelak, edota eztabaida zerrendak ere erabil zenitzake bertako ikuspuntuaz jabetzeko. Herrialde exotikoetan bizi direnen pentsamendu sakon eta egunerokoaz jabetu zintezke, euren blogak irakurriz. MP3 artxiboak jaistea esperientzia desberdina da Esperantoarekin, Esperantozko musika sortzen duten kulturen aniztasunagatik. Zure interesak edonolakoak izanik ere, ziur zuretzako zerbait egongo dela Esperantoz.
